FIBA Merkez Yönetim Kurulu, 1950 yılında basketbolun mucidi James Naismith’in ismini unutulmaz kılmak amacıyla FIBA Dünya Şampiyonalarına özel bir kupa yaratılması yönünde bir karar aldı. Uzun yıllar kupanın dizaynı için karar vermekte zorlanan yetkililer, alınan kararı 17 yıl sonra uygulayabildi.
Basketbolun mucidi olan James Naismith'in adını taşıyan kupa, ilk kez Uruguay'ın düzenlediği 1967 FIBA Dünya Şampiyonası'nda altın madalya alan Sovyetler Birliği'ne verildi. 1998 yılına gelindiğinde ise kupanın şeklinde değişiklikler yapıldı. Almanyalı kuyumcu Günter Schoebel, tarafından tasarlanan yeni kupa Yunanistan'da düzenlenen 13. FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası'nda ilk kez basketbolseverlerle buluşurken, şampiyonluğa ulaşan Yugoslavya’nın ellerinde yükseldi.
Birçok ülkenin müzesine götürmek için kıyasıya mücadele edeceği Naismith Kupası’nın tarihçesi ve özellikleri ise şöyle;
İlham Kaynağı Nilüfer Sütunları
FIBA yetkilileri, basketbolun mucidi James Naismith’in ismini Dünya Şampiyonası’nın kupasına verme kararı aldıktan sonra kupanın şekli ile ilgili olarak ilk zamanlarda kararsızlık yaşadı. Bu kararsızlığa son veren isim ise uzun yıllar FIBA Genel Sekreterliği yapmış olan Dr. H.C. Renato William Jones oldu. Jones, Ursula Frank ve FIBA Afrika patronu Abdel Azim Ashry ile Mısır’a gerçekleştirdikleri seyahat sırasında Luxor kentini ve Karnak tapınağını ziyaret ettiler. Bu ziyarette tapınakta bulunan nilüfer sütunlarından etkilenen Jones, bunun kupa için model olması gerektiğine karar verdi ve kupanın dizaynı için çalışmalar başlatıldı.
Kupanın özellikleri
2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası’nda mutlu sona ulaşacak takıma verilecek Naismith Kupası’nın üzerinde yer alan simgeler birçok anlam içeriyor. Kupanın üst kısmı nilüfer çiçeği dizaynına sahipken, on köşeli, dönebilen, çok değerli taşların işlendiği ve beş kıtayı sembolize eden orta parçada ise kıtaların haritaları oyulmuş şekilde kupanın üzerinde yer alıyor. Bu kıtaları ise siyah akik, sarı sitrin, yeşil kalsedon, kırmızı lal ve mavi topaz taşları süslüyor. Kupayı, 975 ayar gümüşten yapılan ve içleri altın kaplama olan alt ve üst kısımlar ile 14 karat sarı altından yapılan orta kısmı paha biçilmez ve eşsiz kılıyor. Tepe kısmı 21 cm çapında, boyu 47 cm, ağırlığı ise 9 kg olan kupanın 20 x 20 cm büyüklüğündeki tabanı Rosa Porrhino mermerinden yapılırken, James Naismith’in adının ise kupa tabanının dört bir tarafına; Latince, Arapça, Çince ve Mısır hiyeroglif dillerinde kazınmış olması göze çarpıyor.
James Naismith Kimdir?
Basketbolun mucidi olan James Naismith, 6 Kasım 1861 tarihinde Kanada’da dünyaya geldi. Springfield YMCA Üniversitesi’ndeyken Beden Eğitimi Bölümü Başkanı Dr. Luther Gulick, kendinse çok zorlu bir görev verirken, “Atletik olarak zorlayıcı bir salon oyunu” icat etmesini istedi. Naismith’in bu oyunu icat etmesi için ise sadece 14 günü vardı.
Gulick, yeni bulunacak oyunun çok fazla yer kaplamamasını, sporcuların formda kalmasını ve özellikle tüm oyuncular için eşit ve çok zorlayıcı olmamasını istiyordu. Naismith, yeni bir oyun bulma çalışmalarına bu 3 ana başlık altında başladı. İlk olarak o zamanların en popüler oyunları olan rugby, lacrosse, futbol, amerikan futbolu, hokey ve beyzbolu analiz etti. Bu incelemeleri yaparken, küçük ve hızlı bir topun tehlikeli olabileceğini, daha büyük ve yumuşak olan futbol topunun en güvenli top olduğunu fark etti. Fiziksel hareketin, en çok topla birlikte koşulduğunda, top sürüldüğünde ve topa vurulduğunda ortaya çıktığını gözlemledi ve pas atmanın tek seçenek olmasına karar verdi. James Naismith, 1891 yılında yarattığı bu oyuna “Basket Ball” adını verdi ve belirlediği 13 kural ile oyunu açıkladı.
Orijinal basketbol kuralları kitabını yazan ve Kansas Üniversitesi’nde basketbol programını kuran James Naismith, bu sporun 1904 yılında olimpiyatlara gösteri şeklinde dâhil olduğunu ve 1936’da resmi bir oyun haline geldiğini görme şansını yakaladı.
James Naismith, vefatından sonra Kanada Basketbol Onur Listesi, Kanada Olimpik Onur Listesi, Kanada Spor Onur Listesi, Ontario Spor Efsaneleri Onur Listesi, Ottawa Spor Onur Listesi, McGill Üniversitesi Spor Onur Listesi, Kansas State Sporlar Onur Listesi ve FIBA Onur Listesi’nde yer aldı.
Amerikan Kolej Ligi (NCAA), her sene en iyi oyuncuları ve antrenörleri “Yılın Naismith Kolej Oyuncusu”, “Yılın Naismith Kolej Antrenörü” ve “Yılın Naismith Prep Oyuncusu” gibi Naismith ödülleri ile onurlandırıyor.
Basketbolu icat eden James Naismith, 28 Kasım 1939 günü hayatını kaybetti.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder